Meme Ultrasonu

Meme ultrasonu, meme dokusunun ses dalgalarıyla incelendiği, özellikle kadın sağlığı açısından önemli bir görüntüleme yöntemidir. Genellikle mamografi sonrasında yapılır ve mamografide elde edilen bulguların daha ayrıntılı değerlendirilmesini sağlar. Meme kanseri öyküsü olan kişilerin yakınlarında meme ultrasonunun mamografi sonrasında yapılması önem taşır.

Meme ultrasonu neden yapılır?

Meme ultrasonu başlıca iki nedenle yapılır. İlki, mamografi incelemesini tamamlamaktır; bu değerlendirmede meme dokusunun yapısı önemlidir ve özellikle süt üreten dokuların incelenmesi gerekir. İkincisi ise 40 yaşından küçük kadınlarda ağrı, kitle ya da başka bir şikayetin nedenini araştırmaktır.

Meme ultrasonu mu mamografi mi tercih edilir?

Yaş, hangi yöntemin öncelikli olacağını belirler:

• 40 yaşından küçük kadınlarda herhangi bir şikayet olduğunda öncelikle meme ultrasonu tercih edilir.
• 40 yaşından büyük kadınlarda ilk başvurulan yöntem mamografidir; meme ultrasonu bu incelemeyi tamamlayıcı olarak kullanılır.

Meme ultrasonu nasıl uygulanır?

İnceleme hasta yatar pozisyondayken yapılır. Memenin üzerine jel sürülür ve ultrason probu meme üzerinde gezdirilir; bu sırada ekranda oluşan görüntüler izlenir ve şüpheli bir bulgu saptandığında görüntü kaydedilir.

Saptanan şüpheli bulgular iç yapılarına, şekillerine ve kenarlarının düzgün olup olmamasına göre değerlendirilir. Renkli Doppler ultrason ile damarlar ve kan akışı incelenir; kötü huylu olabilecek kitlelerin çevresinde çok sayıda düzensiz damar görülebilir. Bazı cihazlar elastografi tekniğiyle dokunun sertliğini ölçebilir; meme kanserinin çevre dokuya ve iyi huylu kitlelere göre daha sert olması beklenir ve elastografi iyi ile kötü huylu bulguların ayrımına katkı sağlar.

Meme ultrasonunun özellikleri nelerdir?

• Radyasyon içermez, yan etkisi ve ağrısı yoktur: Bu nedenle gerektiği sıklıkta tekrarlanabilir.
• Yoğun meme dokusunda erken tanı imkânı: Ultrason kesitsel bir görüntüleme yöntemidir; dokular birbiri üzerine binmez. Meme dokusu yoğun olan kadınlarda ultrason ile inceleme önerilir; böylece mamografide meme dokusuyla örtülen küçük kanser odakları daha kolay saptanabilir.
• İç yapının net değerlendirilmesi: Kitlelerin sıvı (kist) mı yoksa katı mı olduğu ultrason ile anlaşılabilir. Basit kistler meme kanseri açısından ciddi risk oluşturmaz. Katı kitlelerin iyi ya da kötü huylu olma olasılığı bulunduğundan dikkatle incelenmeleri, şüpheli görünümdeyseler biyopsi yapılması gerekebilir.

Meme ultrasonu kimlere önerilir?

• Radyasyon içermediği için ilk inceleme yöntemi olarak 35 yaş altındaki tüm kadınlara
• Gebe ya da emziren kadınlara
• Memede kızarıklık, şiddetli ağrı gibi enfeksiyon bulguları olanlara
• Yoğun meme yapısı olan kadınlara (mamografiye ek olarak)
• Mamografide veya fizik muayenede şüpheli bulgusu olanlara
• Meme kanseri saptananlarda ek tümör odaklarını araştırmak, koltuk altı ve karşı memeyi değerlendirmek için
• Meme şikâyeti olan erkek hastalara (gerekirse mamografi ile birlikte)

Meme ultrasonu yaptırırken nelere dikkat edilmeli?

Deneyim gerektirir: Meme ultrasonu, radyoloji tetkikleri arasında en fazla deneyim gerektirenlerden biridir. Bulgular çekim sırasında ekrana bakılarak değerlendirildiğinden, deneyimli bir kişi tarafından yapılması önemlidir.

Farklı tetkiklere ihtiyaç duyulabilir: Ultrason, meme kanserinin erken bulgusu olan mikrokalsifikasyonları (küçük kireç oluşumları) göstermediğinden taramada tek başına kullanılmaz; bazı kanser türleri de yalnızca ultrason ile saptanamayabilir.

Biyopsi gerekebilir: Memenin iyi huylu hastalıkları (fibrokistik değişiklikler gibi) ultrasonda şüpheli bulgulara yol açabilir; bu durumlarda tanı için biyopsi gerekebilir.