Hamilelikte Renkli Doppler

Hamilelikte renkli Doppler, rahimden plasentaya ve oradan bebeğe kan taşıyan damarların kan akımını değerlendiren bir tarama incelemesidir. Gebeliğin ilerleyen haftalarında ortaya çıkabilecek bazı riskli durumların erkenden öngörülmesine yardımcı olur.

Hamilelikte Doppler Taraması Neden Yapılır?

Yapılan çalışmalar, rahimden plasentaya ve buradan bebeğe kan götüren yapıların 20-24. haftalar arasında incelenmesiyle, gebeliğin ilerleyen haftalarında preeklampsi ve rahim içi gelişme geriliği gibi normal dışı durumlar açısından daha yüksek risk altında olan anne adaylarının belirlenebileceğini göstermektedir.

Bu verilere dayanılarak önerilen tarama testinde, 20. haftadan itibaren her iki rahim ana atardamarının (uterin arter) kan akımı Doppler cihazıyla ölçülür ve ekranda ortaya çıkan kan akımı dalga şekilleri görsel olarak değerlendirilir.

İnceleme sonucunda şu bulgular patolojik olarak yorumlanır:

• Atardamarların birinde veya ikisinde dalga şeklinde çentikleşme (notch) saptanması
• Atardamarların birinde veya ikisinde akım ölçümlerinde direnç artışı
• İki atardamarın akım ölçümleri arasında belirgin farklılık olması

İnceleme Patolojik Sonuçlanırsa Ne Olur?

Tek taraflı çentikleşme özellikle erken dönemde (20. haftada) yapılan ölçümlerde saptanabilir ve 24-26. haftalarda tekrarlanan incelemelerde kaybolabilir. Bazen ise gebeliğin sonlarına kadar devam eder; tek taraflı çentikleşmenin riskleri ne ölçüde artırdığı konusunda kesin yorum yapmak zordur.

Çift taraflı çentikleşme gözlendiğinde ve bu durum tekrarlanan ölçümlerde devam ettiğinde riskin belirgin şekilde arttığı gözlenir. Direnç artışı veya iki arter arasında belirgin farklılık saptandığında da özellikle preeklampsi ve/veya rahim içi gelişme geriliği riski artmıştır. Bu durumların tümünde gebeliğin seyri daha dikkatli izlenir.

Doppler Tarama Testi Her Anne Adayına Uygulanmalı mıdır?

Doppler incelemesi, ultrasonografi cihazının ana birimine ve inceleme probuna bağlı özel bir donanım gerektirir; incelemeyi yapan kişinin de bu konuda eğitim görmüş olması gerekir. Bu nedenle Doppler tarama testinin tüm anne adaylarına uygulanması ne ülkemizde ne de diğer ülkelerde mümkün görünmektedir. Şu an için en uygun yaklaşım, testin yukarıda sayılan normal dışı durumlar açısından yüksek risk taşıyan anne adaylarına uygulanmasıdır.

Doppler İncelemesi Nedir?

Temellerini atan bilim insanı Christian Doppler'in adıyla anılan bu inceleme, tıpta bölgesel kan akım hızı değişikliklerinin değerlendirilmesinde sıkça kullanılır. İncelemede hareket eden bir nesneye ses dalgaları gönderilir ve geri alınır; gönderilen ve dönen dalgaların frekansları nesnenin hızına göre değişir. Bu fark bilgisayar tarafından işlenerek ekrana grafiksel olarak aktarılır. Böylece bir damarın içindeki kan akım hızı hem şekil olarak görüntülenir hem de akıma karşı oluşan direnç matematiksel olarak hesaplanabilir. Tıptaki uygulamalarda hareket eden nesne alyuvarlar, yani akmakta olan kandır; ortaya çıkan görüntüye Doppler akım eğrileri denir.

Ölçüm yapılacak damarın doğru bulunması, doğru bölgenin akımının ölçülmesi açısından çok önemlidir. Bu ya renkli Doppler cihazlarıyla bölgedeki damarların renkli görüntülenip incelenecek damarın seçilmesiyle, ya da akım eğrileri arasından o damara özgü eğri bulunana kadar deneme yanılma yoluyla mümkündür. En doğru ve en kısa yol, renkli sistemler kullanılarak damarın görülerek ölçülmesidir. Ayrıntı için Doppler incelemesi nedir sayfasına bakabilirsiniz.

Gebelikte Damarlarda Oluşan Doğal Değişiklikler

Plasenta oluşmaya başladığı andan itibaren, bebeğe mümkün olan en fazla kan akımını ulaştırmak üzere plasentaya kan taşıyan atardamarlar (uterin arterler) genişler ve içlerinden geçen kana daha az direnç gösterir. Gebelik ilerledikçe bölgesel kan akımı artar; bu durum Doppler ölçümlerinde direncin sayısal olarak düşmesi ve akım eğrilerindeki doğal çentikleşmenin kaybolması şeklinde izlenir.

Uterin arterlerdeki çentikleşme gebelikte sıklıkla 20. haftaya kadar kaybolur; ancak doğal seyir bazen yavaş olduğundan bu süre 24 hatta 26. haftaya kadar uzayabilir. Bu nedenle 20. haftada saptanan çentikleşme, 24-26. haftadaki ölçümlerde kaybolmuş olarak izlenebilir.

Doppler İncelemelerinin Bebek Üzerine Zararlı Etkileri Var mıdır?

Doppler incelemesinin doku ısısını artırıcı özellikleri normal ultrasonografiden daha fazladır; bu nedenle normal ultrasonografinin güvenilirliğini gösteren çalışmalar Doppler incelemelerine doğrudan uyarlanamaz. Ancak yapılan çalışmalar ve klinik izlemler; kalite kontrolü düzenli yapılan bir cihazla, tecrübeli bir kişi tarafından, yalnızca gerekli durumlarda uygulanan ve mümkün olan en kısa sürede tamamlanan bir Doppler incelemesinin bebek üzerinde zararlı olmasının olağan olmadığını göstermektedir.