Doppler Ultrason

Doppler ultrason (Doppler incelemesi), damarların içindeki kan akımının hızını ve yönünü ses dalgaları yardımıyla değerlendiren bir ultrason yöntemidir. Adını, yöntemin temelini oluşturan etkiyi tanımlayan bilim insanı Christian Doppler'den alır. Burada hareketli olan, kan damarları içerisindeki kandır: kanda hareket eden kırmızı kan hücrelerine (alyuvarlara) çarpan ses dalgaları geri yansır ve bu yansıma sayesinde kan akımı değerlendirilir.

Doppler İncelemesi Nasıl Çalışır?

İnceleme sırasında hareket eden nesneye (damar içinde akan alyuvarlara) yüksek frekanslı ses dalgaları gönderilir ve sesin geri dönüşü izlenir. Gönderilen ve geri alınan ses dalgaları nesnenin hızına göre değişir; bu farklılık bilgisayar tarafından işlenerek ekrana grafiksel biçimde aktarılır. Böylece damar içindeki kanın akış hızı görüntülenebilir ve akıma karşı oluşan direnç hesaplanabilir; ortaya çıkan görüntüye Doppler akım eğrileri denir.

Ölçüm yapılacak damarın doğru bulunması, akımın doğru değerlendirilmesi açısından önemlidir. En doğru ve kısa yol, renkli Doppler sistemleri kullanılarak damarın renkli görüntü üzerinde görülerek ölçülmesidir.

Gebelikte Doppler İncelemesi Hangi Damarlara Yapılır?

Gebelikte Doppler incelemesi, değerlendirilen duruma göre çeşitli arterlere (atardamar) ve venlere (toplardamar) uygulanabilir. En sık kullanılan damarlar şunlardır:

• Umblikal arter (göbek kordonundaki atardamar)
• MCA (Middle Cerebral Artery, orta serebral/beyin atardamarı)
• Fetal aorta
• Umblikal ven (göbek kordonundaki toplardamar)
• Duktus venozus
• İntrahepatik (karaciğerdeki) venler

Doppler İncelemesi Gebelikte Hangi Durumlarda Yapılır?

• Anomaliler
• IUGR (gelişme geriliği) şüphesi
• PIH / preeklampsi / eklampsi (tansiyon yüksekliği olan durumlar)
• Fetusta anomali veya fetal hastalık şüphesi
• Çoğul gebeliklerde bebeklerin eşit gelişmemesi
• Fetusta kalp anomalileri veya kalp hastalığı
• Aritmiler (kalpte ritm bozukluğu)
• Annede kalp-damar hastalıkları
• Daha önceki gebeliklerde gelişme geriliği veya intrauterin fetal ölüm olması
• Daha önceki gebeliklerde tansiyon yüksekliği, preeklampsi olması

Gebelikte Damarlarda Oluşan Doğal Değişiklikler

Plasenta oluşmaya başladığı andan itibaren, bebeğe mümkün olan en fazla kan akımını ulaştırmak amacıyla plasentaya kan taşıyan atardamarlarda (uterin arter) genişleme olur ve bu damarlar kana daha az direnç gösterir. Bu durum Doppler ölçümlerinde direncin sayısal olarak düşmesi ve akım eğrilerindeki çentikleşmenin kaybolması olarak görülür. Çentikleşme uterin arterlerde çoğunlukla 20. haftaya kadar kaybolur; doğal seyrin yavaş olduğu bazı gebelerde bu kayıp 24-26. haftaya kadar gecikebilir.

Doppler Ultrasonun Zararı Var mıdır?

Bugüne kadar Doppler ultrasonun herhangi bir zararı veya bebeğe ters bir etkisi gösterilememiştir. Bununla birlikte, teorik olarak ısı artışı yaratması gibi bazı nedenlerden dolayı gereksiz yere ve fazla uzun süre yapılmaması önerilir. Bu konuda ayrıntılı bilgi için Doppler incelemelerinin bebek üzerine zararlı etkileri yazısına bakabilirsiniz.